ฟอกสีฟันให้ขาวอย่างปลอดภัย ไม่ทำร้ายฟัน
ฟอกสีฟันไม่ได้เริ่มที่การเลือกน้ำยา แต่เริ่มที่การตรวจช่องปาก บทความนี้อธิบายว่าฟันคล้ำเพราะอะไร การฟอกแต่ละแบบต่างกันตรงไหน ใครที่ยังไม่ควรฟอก และจะรักษาผลลัพธ์ให้อยู่ได้นานอย่างไร
การฟอกสีฟันที่ปลอดภัยเริ่มต้นที่การตรวจช่องปาก ไม่ใช่เริ่มที่การเลือกน้ำยา เพราะฟันที่ดูคล้ำอาจเกิดจากคราบบนผิวฟัน หรือเกิดจากสีของเนื้อฟันด้านใน ซึ่งสองสาเหตุนี้ตอบสนองต่อการฟอกไม่เหมือนกัน หากช่องปากแข็งแรงดีและทำภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ การฟอกสีฟันเป็นวิธีที่ควบคุมความเสี่ยงได้มากกว่าการซื้อชุดฟอกมาทำเอง และไม่จำเป็นต้องทำร้ายฟันอย่างที่หลายคนกังวล บทความนี้สรุปให้ครบว่าฟันเปลี่ยนสีเพราะอะไร วิธีฟอกแต่ละแบบต่างกันตรงไหน ใครที่ยังไม่ควรฟอก และจะรักษาผลลัพธ์อย่างไรให้อยู่ได้นาน
ฟันเปลี่ยนสีเพราะอะไร
ก่อนจะเลือกวิธีฟอก ต้องเข้าใจก่อนว่าสีที่เห็นมาจากชั้นไหนของฟัน เพราะนั่นคือตัวกำหนดว่าการฟอกจะได้ผลมากน้อยแค่ไหน คนที่ผิดหวังจากการฟอกสีฟัน มักเป็นเพราะเข้าใจสาเหตุของสีฟันตัวเองผิดมาตั้งแต่ต้น
คราบสีจากภายนอก
เม็ดสีจากอาหารและเครื่องดื่มจะค่อย ๆ สะสมบนผิวเคลือบฟันและตามร่องเล็ก ๆ ของผิวฟัน ตัวการที่พบบ่อยในคนไทยคือ ชา กาแฟ ชาไทย น้ำอัดลมสีเข้ม ไวน์แดง ซอสถั่วเหลือง เครื่องแกงและขมิ้น รวมถึงบุหรี่และยาสูบทุกชนิด คราบกลุ่มนี้อยู่ชั้นนอกของฟัน จึงมักตอบสนองได้ดีต่อการขูดหินปูน การขัดฟัน และการฟอกสีฟัน
สีที่มาจากเนื้อฟันด้านใน
เมื่ออายุมากขึ้น ชั้นเคลือบฟันจะบางลงตามธรรมชาติจากการใช้งาน ทำให้มองเห็นเนื้อฟันชั้นในซึ่งมีสีเหลืองอมน้ำตาลอยู่แล้วได้ชัดขึ้น ฟันจึงดูคล้ำลงทั้งที่ทำความสะอาดดีมาตลอด นอกจากนี้ยังมีสีที่ติดมาตั้งแต่ช่วงที่ฟันกำลังสร้าง ฟันที่เคยได้รับอุบัติเหตุ หรือฟันที่ผ่านการรักษารากฟัน ซึ่งอาจคล้ำขึ้นเฉพาะซี่ สีกลุ่มนี้ตอบสนองต่อการฟอกได้ไม่เท่ากัน บางเคสอาจต้องใช้วิธีอื่นร่วมด้วย จึงควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมินเฉพาะบุคคล
ฟอกสีฟันมี 3 แบบ ต่างกันอย่างไร
1. ฟอกสีฟันที่คลินิก
ทันตแพทย์จะปกป้องเหงือกและริมฝีปากก่อนด้วยแผ่นกั้นและวัสดุกันเหงือก แล้วจึงทาสารฟอกสีลงเฉพาะบนตัวฟัน บางเคสใช้แสงช่วยกระตุ้นการทำงานของสารฟอก โดยทั่วไปใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงถึงหนึ่งชั่วโมงครึ่งต่อครั้ง ข้อดีคือเห็นการเปลี่ยนแปลงได้เร็ว และมีคนคอยดูแลความปลอดภัยตลอดกระบวนการ หากเริ่มเสียวฟันระหว่างทำ ทันตแพทย์สามารถปรับแผนได้ทันที
2. ชุดฟอกที่บ้านซึ่งทันตแพทย์เป็นผู้สั่ง
ทันตแพทย์จะพิมพ์ปากหรือสแกนฟันเพื่อทำถาดฟอกเฉพาะบุคคล แล้วให้กลับไปใส่เองที่บ้านตามช่วงเวลาที่กำหนด ต่อเนื่องหลายวันจนถึงสองสามสัปดาห์ จุดสำคัญคือถาดที่พอดีกับรูปฟันจะช่วยไม่ให้สารฟอกล้นออกไปโดนเหงือก และการฟอกแบบค่อยเป็นค่อยไปมักทำให้อาการเสียวฟันน้อยกว่าแบบเร่ง หลายเคสใช้วิธีนี้ต่อเนื่องหลังฟอกที่คลินิกเพื่อคงผลลัพธ์เอาไว้
3. ชุดฟอกที่ซื้อเองตามร้านหรือทางออนไลน์
ทั้งปากกาฟอกฟัน แถบแปะ ถาดสำเร็จรูป และยาสีฟันสูตรฟอกขาว ใช้ง่ายและหาซื้อสะดวก แต่มีข้อจำกัดที่ต้องรู้ ยาสีฟันสูตรฟอกขาวส่วนใหญ่ช่วยขัดคราบผิวเผินเท่านั้น ไม่ได้เปลี่ยนสีของเนื้อฟันด้านใน ส่วนความเสี่ยงที่แท้จริงคือชุดฟอกที่ไม่ทราบแหล่งที่มาและไม่ระบุส่วนผสมชัดเจน ถาดสำเร็จรูปที่ไม่พอดีกับฟันทำให้สารฟอกไหลไปโดนเหงือกจนระคายเคือง เกิดรอยขาวหรือที่หลายคนเรียกว่าเหงือกไหม้ได้ และถ้าในปากมีฟันผุหรือวัสดุอุดที่แตกรั่วอยู่ก่อน สารฟอกจะซึมเข้าไปจนปวดฟันขึ้นมาได้
ทำไมต้องตรวจช่องปากก่อนฟอกทุกครั้ง
การตรวจก่อนฟอกไม่ใช่ขั้นตอนที่มีไว้ขายของเพิ่ม แต่เป็นตัวกรองความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดของการฟอกสีฟัน สิ่งที่ทันตแพทย์มองหาได้แก่
- ฟันผุ หรือวัสดุอุดที่แตกรั่ว ซึ่งต้องรักษาให้เรียบร้อยก่อน
- เหงือกอักเสบและหินปูน ที่ต้องขูดหินปูนและรักษาให้หายก่อน
- ฟันสึก คอฟันสึก หรือรากฟันเปิด ซึ่งเพิ่มโอกาสเสียวฟันอย่างมาก
- แหล่งที่มาของสีฟัน เพื่อบอกได้ตามจริงว่าเคสนี้น่าจะเปลี่ยนแปลงได้มากน้อยแค่ไหน
- วัสดุบูรณะที่ฟันหน้า เช่น วัสดุอุดสีเหมือนฟัน ครอบฟัน หรือวีเนียร์
หลายครั้งการขูดหินปูนและขัดฟันอย่างเดียวก็ทำให้ฟันดูสว่างขึ้นจนพอใจแล้ว โดยยังไม่ต้องฟอกเลยด้วยซ้ำ ดูรายละเอียดการตรวจและการดูแลช่องปากทั้งหมดได้ที่ บริการของเรา
ใครที่ควรเลื่อนหรือยังไม่ควรฟอกสีฟัน
- ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร ควรเลื่อนการฟอกออกไปก่อน
- ผู้ที่มีฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือการติดเชื้อในช่องปากที่ยังไม่ได้รักษา
- ผู้ที่มีอาการเสียวฟันรุนแรงอยู่เดิม หรือมีรากฟันเปิด
- เด็กและวัยรุ่นที่ฟันยังพัฒนาไม่เต็มที่ ควรให้ทันตแพทย์ประเมินเป็นราย ๆ ไป
- ผู้ที่เคยแพ้ส่วนผสมในสารฟอกสีฟัน
- ผู้ที่คาดหวังว่าฟันจะขาวอยู่ตลอดไปหรือขาวเท่าสีกระเบื้อง ควรพูดคุยให้เข้าใจตรงกันก่อนเริ่ม
ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มไหน ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมินเฉพาะบุคคล
เสียวฟันหลังฟอก ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและรับมือได้
อาการเสียวฟันเป็นผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของการฟอกสีฟัน มักเป็นแบบชั่วคราว รู้สึกเสียวแปลบเวลาโดนของเย็นหรือโดนลม และค่อย ๆ ลดลงเองภายในไม่กี่วันหลังหยุดฟอก สิ่งที่ช่วยได้คือการเว้นระยะการฟอกให้ห่างขึ้น ใช้ยาสีฟันสำหรับผู้มีอาการเสียวฟัน และเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่ร้อนจัดเย็นจัดในช่วงนั้น
เหงือกที่ระคายเคืองเล็กน้อยหลังฟอกก็พบได้เช่นกันและมักหายเองได้ แต่ถ้าเสียวฟันรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิต หรือเหงือกเกิดรอยขาวเป็นแผล ควรหยุดฟอกและกลับไปพบทันตแพทย์ ไม่ควรฝืนทำต่อด้วยความคิดที่ว่าอีกนิดเดียวคงขาวกว่านี้
สิ่งที่การฟอกสีฟันทำไม่ได้
การรู้ข้อจำกัดไว้ล่วงหน้าช่วยให้ไม่ผิดหวังทีหลัง
- ไม่ได้ผลกับวีเนียร์ ครอบฟัน สะพานฟัน และวัสดุอุดสีเหมือนฟัน วัสดุเหล่านี้ไม่เปลี่ยนสีตามการฟอก ถ้าฟันธรรมชาติรอบข้างสว่างขึ้น สีอาจไม่กลมกลืนกัน ผู้ที่มีวัสดุบูรณะอยู่ที่ฟันหน้าจึงควรวางแผนกับทันตแพทย์ตั้งแต่ต้นว่าจะเปลี่ยนวัสดุใหม่หลังฟอกหรือไม่
- ไม่ได้แก้รูปร่างและการเรียงตัวของฟัน ฟันซ้อนเก ฟันห่าง หรือฟันบิ่น ต้องใช้วิธีการรักษาแบบอื่น
- ไม่ได้ผลถาวร สีจะค่อย ๆ กลับมาคล้ำตามพฤติกรรมการกินและการดูแลช่องปาก
- ผลลัพธ์ไม่เท่ากันในทุกคน ฟันโทนเหลืองมักตอบสนองต่อการฟอกได้ดีกว่าฟันโทนเทา หรือฟันที่มีแถบสีติดอยู่ในเนื้อฟัน
อยากเห็นภาพว่าผลลัพธ์จริงเป็นอย่างไร ดูตัวอย่างได้ที่ ผลลัพธ์ก่อน–หลัง โดยจำไว้เสมอว่าแต่ละเคสมีจุดเริ่มต้นและสภาพฟันที่ไม่เหมือนกัน
รักษาผลลัพธ์ให้อยู่ได้นาน
- ช่วง 1–2 วันแรกหลังฟอก ผิวฟันดูดซับสีได้ง่ายกว่าปกติ ควรเลี่ยงชา กาแฟ ไวน์แดง น้ำอัดลมสีเข้ม ซอสสีเข้ม และผลไม้สีจัด
- ดื่มเครื่องดื่มสีเข้มผ่านหลอด และบ้วนน้ำเปล่าตามทันทีหลังดื่ม
- งดบุหรี่ ซึ่งทำให้ฟันกลับมาคล้ำได้เร็ว
- แปรงฟันอย่างถูกวิธีวันละสองครั้ง และใช้ไหมขัดฟันทุกวัน
- ขูดหินปูนและตรวจสุขภาพช่องปากตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
- หากต้องการฟอกซ้ำ ควรทำตามระยะเวลาที่ทันตแพทย์แนะนำ ไม่ควรฟอกถี่เกินไปด้วยตัวเอง
เรื่องค่าใช้จ่าย
ราคาขึ้นกับความซับซ้อนของแต่ละเคส ควรเข้ารับการตรวจประเมิน เพราะบางคนต้องขูดหินปูน อุดฟัน หรือรักษาเหงือกก่อน ขณะที่บางคนพร้อมฟอกได้เลย การตรวจก่อนจึงทำให้เห็นภาพรวมและวางแผนงบประมาณได้ตรงกว่าการเดาจากตัวเลขที่เห็นในโฆษณา
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าฟันของคุณเหมาะกับการฟอกแบบไหน ทักไลน์เข้ามาปรึกษาก่อนได้ฟรี ไม่มีการกดดันให้ตัดสินใจ ทีมงานยินดีช่วยประเมินเบื้องต้นและนัดตรวจกับ ทีมทันตแพทย์ ในวันที่คุณสะดวก Orange Smile Dental มี 7 สาขาทั้งในกรุงเทพฯ และชลบุรี–พัทยา เปิดทุกวัน 10:30–19:00 น. เลือก สาขาใกล้บ้านคุณ แล้วแวะเข้ามาคุยกันได้เลย
คำถามที่พบบ่อย
ฟอกสีฟันทำให้ฟันบางลงหรือเปล่า
การฟอกสีฟันภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ไม่ได้กรอหรือขูดเนื้อฟันออก จึงไม่ได้ทำให้ฟันบางลง สารฟอกทำงานโดยการสลายเม็ดสีที่อยู่ในตัวฟัน ส่วนอาการเสียวฟันที่เกิดขึ้นเป็นการตอบสนองชั่วคราวและมักหายเองได้ ไม่ใช่สัญญาณว่าฟันถูกกร่อน แต่ถ้าคุณมีฟันสึกหรือรากฟันเปิดอยู่เดิม ควรให้ทันตแพทย์ตรวจประเมินก่อนเสมอ
ฟอกสีฟันแล้วขาวอยู่ได้นานแค่ไหน
ไม่ถาวร และระยะเวลาต่างกันในแต่ละคน เพราะขึ้นอยู่กับพฤติกรรมเป็นหลัก คนที่ดื่มชา กาแฟทุกวัน หรือสูบบุหรี่ สีมักกลับมาคล้ำเร็วกว่าคนที่ดูแลช่องปากดีและเลี่ยงเครื่องดื่มสีเข้ม การขูดหินปูนตามนัดและการฟอกซ้ำตามระยะที่ทันตแพทย์แนะนำจะช่วยยืดผลลัพธ์ออกไปได้
ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ฟอกสีฟันได้ไหม
ไม่ควรฟอก ควรเลื่อนออกไปก่อนจนกว่าจะคลอดและหยุดให้นมบุตร เพราะยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยที่เพียงพอสำหรับกลุ่มนี้ ระหว่างนี้ยังตรวจฟันและขูดหินปูนได้ตามปกติ ซึ่งช่วยกำจัดคราบบนผิวฟันและทำให้ฟันดูสะอาดขึ้นได้อยู่แล้ว และควรแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรอยู่
ชุดฟอกฟันที่ซื้อออนไลน์ใช้เองได้ไหม
เสี่ยงกว่าที่คิด และไม่แนะนำให้ใช้เองโดยไม่ผ่านการตรวจ ปัญหาหลักคือหลายชุดไม่ระบุส่วนผสมชัดเจน และถาดสำเร็จรูปที่ไม่พอดีกับฟันทำให้สารฟอกล้นไปโดนเหงือกจนระคายเคืองหรือเป็นรอยขาวได้ ถ้ามีฟันผุหรือวัสดุอุดที่แตกรั่วอยู่ก่อน สารฟอกอาจซึมเข้าไปจนปวดฟัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจก่อนตัดสินใจ
มีวีเนียร์หรือครอบฟันอยู่ ฟอกแล้วจะขาวขึ้นด้วยไหม
ไม่ขาวขึ้น เพราะวีเนียร์ ครอบฟัน สะพานฟัน และวัสดุอุดสีเหมือนฟัน ไม่เปลี่ยนสีตามการฟอกสีฟัน ผลที่ตามมาคือฟันธรรมชาติอาจสว่างขึ้นจนสีไม่กลมกลืนกับวัสดุเดิม หากมีวัสดุบูรณะอยู่ที่ฟันหน้า ควรวางแผนกับทันตแพทย์ตั้งแต่ต้นว่าจะเปลี่ยนวัสดุใหม่หลังฟอกหรือไม่
